Cao huyết áp làm tăng áp lực cơ học liên tục lên thành mạch, gây tổn thương nội mạc và thúc đẩy hình thành mảng xơ vữa. Khi mạch máu bị thu hẹp hoặc vỡ ra, luồng máu đến tim và não bị gián đoạn, nguy cơ dẫn đến các biến chứng như nhồi máu cơ tim, suy tim và đột quỵ não có thể tăng lên gấp 3 đến 4 lần.
Tại sao áp lực máu cao phá hủy hệ tim mạch?
Huyết áp tăng cao kéo dài khiến thành mạch phải chịu áp lực liên tục, từ đó làm tổn thương lớp nội mạc bảo vệ bên trong động mạch. Khi lớp nội mạc bị tổn thương, cholesterol và các chất béo trong máu dễ tích tụ hơn, hình thành các mảng xơ vữa và làm hẹp lòng mạch. Tình trạng quá tải kéo dài có thể dẫn đến phì đại cơ tim và làm suy giảm chức năng tim theo thời gian.
Tổn thương lớp nội mạc và xơ vữa động mạch
Khi huyết áp thường xuyên ở mức cao, lớp nội mạc thành mạch dễ bị tổn thương. Đây là điều kiện thuận lợi để cholesterol tích tụ và hình thành các mảng xơ vữa, làm hẹp lòng mạch và cản trở quá trình lưu thông máu.
Biến chứng suy tim do phì đại tâm thất trái
Để duy trì lưu lượng máu, tim phải co bóp mạnh hơn khi đối mặt với tình trạng tăng huyết áp kéo dài. Theo thời gian, cơ tim có thể dày lên và giảm khả năng bơm máu, làm tăng nguy cơ suy tim.
Phân loại rủi ro đột quỵ dựa trên nền bệnh cao huyết áp
Cao huyết áp được xem là một trong những yếu tố nguy cơ gây ra hơn 70% các ca đột quỵ. Tình trạng này gây ra hai biến chứng chính: nhồi máu não do cục máu đông bít tắc tại các vị trí xơ vữa hẹp, và xuất huyết não do áp lực máu làm vỡ các phình mạch hoặc mạch máu đã suy yếu.
Đột quỵ thiếu máu cục bộ (Nhồi máu não)
Đây là thể đột quỵ phổ biến nhất. Mảng xơ vữa bong tróc khỏi thành động mạch vành hoặc động mạch cảnh sẽ kích hoạt tiểu cầu tạo thành cục máu đông (huyết khối). Huyết khối này di chuyển theo dòng máu lên não, kẹt lại ở các vi mạch, cắt đứt nguồn cung cấp oxy và dưỡng chất. Chỉ trong vài phút, các tế bào thần kinh tại vùng thiếu máu sẽ bắt đầu hoại tử.
Xem thêm: Người mắc cao huyết áp và tiểu đường cần làm gì để phòng ngừa đột quỵ não?
Đột quỵ xuất huyết não (Vỡ mạch máu)
Huyết áp cao tạo áp lực xé rách thành mạch. Đối với hệ thống mạch máu não vốn mỏng manh, áp lực này dễ tạo ra các túi phình mạch. Khi túi phình vỡ, máu tràn ra chèn ép mô não xung quanh, tăng áp lực nội sọ đột ngột và gây tổn thương não nghiêm trọng, có thể dẫn đến tử vong nếu không được cấp cứu kịp thời.
|
Phân độ Huyết áp |
Chỉ số Tâm thu / Tâm trương (mmHg) |
Mức độ nguy cơ tổn thương cơ quan đích |
|
Bình thường |
< 120 / < 80 |
Thấp |
|
Tiền cao huyết áp |
120-139 / 80-89 |
Cần điều chỉnh lối sống, theo dõi định kỳ |
|
Độ 1 |
140-159 / 90-99 |
Rủi ro trung bình – Tăng nguy cơ xơ vữa |
|
Độ 2 & 3 |
≥ 160 / ≥ 100 |
Rủi ro cao – Nguy cơ nhồi máu và vỡ mạch máu não |
Phương pháp kiểm soát chỉ số và tầm soát dự phòng y khoa
Quản lý rủi ro đột quỵ và tim mạch đòi hỏi sự kết hợp giữa việc dùng thuốc hạ áp theo phác đồ, điều chỉnh dinh dưỡng và đặc biệt là chủ động tầm soát chuyên sâu. Các công nghệ chẩn đoán hình ảnh hiện đại giúp phát hiện sớm phình mạch não và mảng xơ vữa ngay từ giai đoạn chưa có triệu chứng.
Xem thêm: Tầm soát đột quỵ là gì? Ai nên thực hiện và khi nào cần tầm soát?
Cập nhật chỉ số mục tiêu theo hướng dẫn lâm sàng
Việc kiểm soát huyết áp lý tưởng tùy theo độ tuổi, bệnh lý đi kèm và đánh giá của bác sĩ điều trị (với nhóm có nguy cơ tim mạch cao nên duy trì chỉ số dưới 130/80 mmHg). Bên cạnh việc sử dụng thuốc khi cần thiết, người bệnh nên duy trì chế độ ăn giảm muối, kiểm soát cân nặng, tăng cường vận động và theo dõi huyết áp định kỳ để giảm nguy cơ biến chứng tim mạch và đột quỵ.
Ứng dụng chẩn đoán hình ảnh tiên tiến trong tầm soát đột quỵ
Việc sử dụng các thiết bị y tế công nghệ cao đóng vai trò quyết định. Đột quỵ có thể ảnh hưởng đến tính mạng, do đó chủ động tầm soát là cách tốt nhất giúp phát hiện sớm, đặc biệt với nhóm người bệnh có tiền sử cao huyết áp, tim mạch.
Việc tầm soát chuyên sâu hiện nay ứng dụng các công nghệ tiên tiến như:
- Chụp cộng hưởng từ (MRI) 3.0 Tesla tích hợp AI: Công nghệ từ GE Healthcare (Mỹ) cho phép chụp ảnh não và mạch não hoàn toàn không tia xạ, không gây hại cho sức khỏe. Phương pháp này giúp phát hiện sớm bất thường tại não và mạch máu não như phình mạch, tổn thương chất trắng hoặc các thay đổi cấu trúc não.
- Chụp cắt lớp vi tính (CT) 128 lát cắt: Giúp đánh giá và tính điểm vôi hóa mạch vành, phát hiện hiệu quả các bệnh lý mạch vành tim.
Máy chụp CT 128 lát cắt Revolution EVO (Mỹ) tại Tomec
- Đánh giá huyết động học: Thông qua siêu âm Doppler hệ động mạch cảnh, đo lưu huyết não và đo độ xơ vữa động mạch để đánh giá tình trạng lưu thông máu và các thay đổi tại hệ động mạch.
Bệnh nhân thuộc nhóm rủi ro cao nên thực hiện các Gói Tầm soát đột quỵ toàn diện để đánh giá nguy cơ và xây dựng kế hoạch theo dõi phù hợp với từng người bệnh.
Câu hỏi thường gặp (FAQ)
Huyết áp bao nhiêu là mức báo động đỏ cho cơn đột quỵ?
Khi chỉ số huyết áp tâm thu ≥ 180 mmHg và/hoặc tâm trương ≥ 120 mmHg, đây được gọi là cơn tăng huyết áp cấp cứu. Đây là tình trạng cần được can thiệp y tế khẩn cấp tại cơ sở y tế gần nhất.
Người trẻ tuổi bị cao huyết áp có rủi ro mắc bệnh lý tim mạch sớm không?
Có. Thời gian mạch máu chịu áp lực cao càng dài, quá trình xơ cứng động mạch diễn ra càng nhanh. Người mắc cao huyết áp ở độ tuổi 30 nếu không kiểm soát tốt sẽ đối mặt với nguy cơ mắc các bệnh lý tim mạch và mạch máu não.
Đăng ký tầm soát đột quỵ tại đây:
Thông tin liên hệ Hệ thống Y khoa Công nghệ cao TOMEC:
- Địa chỉ: 36-38 Lê Văn Hưu, Hà Nội.
- Hotline: 1900 886 886 / 086 993 6688.
- Website: www.tomec.vn
